روزنامهء المؤيد و از طرفداران تعريب بود نوشت و در آن كوشيد تا اين مطلب را روشن سازد كه تعريب هم مانند اشتقاق از قديم يكى از راههاى گسترش زبان عربى بوده و بايد اين راه همواره بر روى اين زبان بازبماند « 1 » . اين نخستين بارى بود كه نخستين مسأله‌اى كه براى زبان عربى در برخورد با دانش و فرهنگ امروز پيش آمده بود در انجمنى از صاحب‌نظران به گفت‌وگو گذاشته مىشد ، و گرچه جز كلياتى چند از آن نتيجه نشد ، ولى اين انديشه را به وجود آورد كه تصميم‌گيرى دربارهء مسايل اساسى زبان حتما بايد در مجمعى از عالمان و اديبان و نويسندگان و آگاهان به مسايل فرهنگى و اجتماعى صورت گيرد . همين انديشه هم مقدمه‌اى شد براى ايجاد مجمع‌هاى لغوى و فرهنگستان‌ها كه سالها بعد و پس از جنگ جهانى اول به تدريج در كشورهاى عربى صورت پذيرفت . جنگ جهانى اول كه به شكست امپراطورى عثمانى انجاميد اثر سياسى و اجتماعى و فرهنگى بزرگى در اين منطقه و بخصوص در تمام سرزمينهايى كه در قلمرو آن امپراطورى بود برجاى گذاشت . شكست خلافت عثمانى شكست يك دولت نبود ، انهدام يك نظام و متلاشى شدن يك جامعهء بزرگ و فروريختن مبانى و اصولى بود كه قرن‌ها پايه و مايهء هستى آن جامعه به شمار مىرفت . و به همين سبب نمىتوان آن را در بررسى هيچ پديده‌اى از تاريخ و فرهنگ معاصر اين منطقه ناديده گرفت . تركان عثمانى كه بنيادگذاران آن امپراطورى بودند چهارصد سال ( از 1518 يا 1517 تا 1918 ميلادى ) با عنوان خلافت اسلامى كه آن را از خاندان عباسى به خاندان خود منتقل ساخته بودند بر همهء سرزمينهاى اسلامى واقع در غرب ايران حكومت مىكردند ، و همهء مسلمانان سنى مذهب هم آن‌ها را به اين سمت مىشناختند ، و با همين عنوان خلافت اسلامى و به گفتهء

--> ( 1 ) . اين كتاب نخستين بار در سال 1908 م . در مصر به چاپ رسيد و در سال 1947 م . " انجمن تأليف و ترجمه و نشر " مصر آن را با افزوده‌هاى ديگرى كه مؤلف بر آن افزوده بود دوباره به چاپ رسانيد .